Ο Άγιος Ευσέβιος υπήρξε επίσκοπος των Σαμοσάτων (σημερινό Σαμσάτ Τουρκίας) και αποτελεί μία από τις σημαντικές εκκλησιαστικές μορφές του 4ου αιώνα. Η ζωή του συνδέθηκε στενά με τις έντονες θεολογικές και εκκλησιαστικές διαμάχες της εποχής, ιδιαίτερα με την αντιπαράθεση γύρω από τον Αρειανισμό.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 22 Ιουνίου, ημέρα κατά την οποία γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Ευσέβιος και Ευσεβία.
Ο Ευσέβιος έζησε στα χρόνια των αυτοκρατόρων Κωνστάντιου Β΄ και Ουάλη. Ως θερμός υπερασπιστής της ορθόδοξης πίστης και σθεναρός αντίπαλος του Αρειανισμού, βρέθηκε στο στόχαστρο των αρχών και υπέστη διωγμούς. Για τη δράση και τις πεποιθήσεις του εξορίστηκε στην περιοχή του Ίστρου, κοντά στις εκβολές του ποταμού Δούναβη.
Μετά την επιστροφή του από την εξορία στα Σαμόσατα, συνέχισε το ποιμαντικό και εκκλησιαστικό του έργο. Ωστόσο, το τέλος της ζωής του υπήρξε τραγικό. Σύμφωνα με την παράδοση, δολοφονήθηκε από μια γυναίκα που ήταν φανατική οπαδός του Αρειανισμού, γεγονός που τον κατέταξε ανάμεσα στους μάρτυρες της Εκκλησίας.
Η σταθερότητα της πίστης του και η αφοσίωσή του στις αρχές που υπερασπιζόταν τον κατέστησαν μια ιδιαίτερα σεβαστή μορφή της χριστιανικής παράδοσης.
Απολυτίκιο
Σοφίας του Πνεύματος, καταυγασθείς τω φωτί, τον λόγον ετράνωσας, της ευσέβειας ημίν, Ευσέβιε ένδοξε, συ γαρ ιεραρχήσας, ευσεβώς τη Τριάδι, ήθλησας θεοφρόνως, και την πλάνην καθείλες. Και νυν Πάτερ δυσώπησον, σώζεσθαι άπαντας.
