Έφυγε από τη ζωή η ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη

Φτωχότερος είναι από το πρωί του Σαββάτου, 26 Σεπτεμβρίου, ο καλλιτεχνικός κόσμος της χώρας, καθώς άφησε την τελευταία της πνοή η σπουδαία ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη. Η καλλιτέχνιδα, που είχε συνδέσει το όνομά της με την εμβληματική ταινία του νέου ελληνικού κινηματογράφου «Γλυκιά Συμμορία», κατέληξε ύστερα από διήμερη νοσηλεία σε νοσοκομείο της Αθήνας, λόγω πνευμονικού οιδήματος.

Γεννημένη στη Χίο την 1η Ιουνίου του 1945 και με ρίζες από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα του Πόντου, η Δέσποινα Τομαζάνη υπήρξε ένα πολύπλευρο ταλέντο. Οι σπουδές της απλώθηκαν από το θέατρο στην Αθήνα μέχρι τον κινηματογράφο και το θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, καθώς και τον χορό και την παντομίμα στην τοπική Ακαδημία Μπαλέτου.

Ανέβηκε στο θεατρικό σανίδι μόλις στα 18 της χρόνια. Η υποκριτική της διαδρομή περιλαμβάνει συνεργασίες με ελληνικά και γαλλικά θέατρα, καθώς και αξιοσημείωτες συμμετοχές σε παραγωγές του ελληνικού, γαλλικού, σουηδικού και αμερικανικού κινηματογράφου.

Μεταξύ άλλων, ερμήνευσε ρόλους στις ταινίες: «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, «Άμαλα-Κάμαλα» του Μπενγκτ Λάγκερκβιστ, «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ, «Περιπλάνηση» του Χριστόφορου Χριστοφή, «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, «Φωτογραφία» του Νίκου Παπατάκη και «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου. Η διεθνής της αναγνώριση επισφραγίστηκε στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών, όπου απέσπασε το βραβείο Α’ Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της στην ταινία «L’ ombre de la terre» του Ταγιέμπ Λουισί.

Πίσω από τις κάμερες και στην τηλεόραση

Η προσφορά της δεν περιορίστηκε μόνο στην υποκριτική. Συμμετείχε στη συγγραφή του σεναρίου, έγραψε τους διαλόγους και έπαιξε στη βραβευμένη στο Φεστιβάλ Βενετίας (1973) σουηδική ταινία «Με λένε Στέλιο». Εργάστηκε ως βοηθός του σκηνοθέτη Γιόχαν Μπέργκενστραλε, ενώ βρέθηκε στο πλευρό του Αλέξη Δαμιανού στον θρυλικό «Ηνίοχο». Υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Βασίλη Ντούρου και συνυπέγραψε την «Ελεύθερη Κατάδυση» του Γιώργου Πανουσόπουλου.

Στην τηλεόραση, άφησε το στίγμα της τόσο ως ηθοποιός (στις σειρές «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ», «Το φύλλο»), όσο και ως σεναριογράφος («Μέντιουμ», «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα»).

Θεατρική και συγγραφική διαδρομή

Στο θέατρο, καθήλωσε το κοινό ερμηνεύοντας την «Ηλέκτρα» σε εμβληματικούς χώρους όπως το Ηρώδειο, το Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης και το Τόκιο. Εντυπωσιακή ήταν και η παρουσία της στο γαλλικό θέατρο, σε παραστάσεις όπως «Η Αρραβωνιαστικιά του Νερού» και «Περσεφόνη». Ως σκηνοθέτις, ανέβασε γνωστά έργα, όπως τα «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος», «Χιώτικο Παραμύθι», «Χιροσίμα Αγάπη μου» και «Ίντα».

Εξίσου σπουδαία υπήρξε και η συγγραφική της παραγωγή, με το έργο της (ποίηση, διηγήματα, μυθιστορήματα, θέατρο) να μεταφράζεται σε πέντε γλώσσες. Το τελευταίο της συγγραφικό πόνημα, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», αποτελεί ένα ιστορικό αφήγημα αφιερωμένο στον Χιώτη ήρωα της Επανάστασης, Αντώνη Μπουρνιά.

Αναλυτικά τα βιβλία που εξέδωσε:

• «Το Αμίλητο Νερό» (1985)
• «Χιώτικο Παραμύθι» (1987)
• «Το Καφενείο των Ψεμάτων» (1989)
• «Φωτιά μέσα στο Νερό» (1989)
• «Ίντα» (1991)
• «Εξ αιτίας του αινίγματος» (2000)
• «Θηλυκό Νόμισμα» (2001)
• «Εκτός Δικτύου» (2004)
• «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε» (2026)