Μισθολογική διαφάνεια: Τι αλλάζει σε μισθούς και προσλήψεις

Σε τροχιά ουσιαστικής αναμόρφωσης εισέρχεται ο τρόπος διαμόρφωσης των αποδοχών στον ιδιωτικό τομέα. Με την εφαρμογή των ρυθμίσεων για τη μισθολογική ισότητα και τη διαφάνεια από την 1η Νοεμβρίου 2026, ενεργοποιείται το θεσμικό πλαίσιο του ν. 5316/2026 (ο οποίος ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970). Βασικός σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι κάθε αμοιβή καθορίζεται αμιγώς από το παραγόμενο έργο και την πραγματική αξία της θέσης, αποκλείοντας κάθε διάκριση με βάση το φύλο.

Τέλος στο ιστορικό αποδοχών και σαφές πλαίσιο στις προσλήψεις

Οι αλλαγές ξεκινούν ήδη από το στάδιο της αναζήτησης προσωπικού:

Ουδέτερες αγγελίες: Απαγορεύεται ρητά οποιαδήποτε αναφορά ή κριτήριο στις προκηρύξεις θέσεων που συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με το φύλο ή την οικογενειακή κατάσταση του υποψηφίου.

Εκ των προτέρων γνώση μισθού: Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ενημερώνονται για το αρχικό ποσό ή το προβλεπόμενο μισθολογικό εύρος της θέσης πριν από την πρώτη συνέντευξη, βάσει αντικειμενικών παραγόντων ή της ισχύουσας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

Μπλόκο στην ερώτηση για παλιούς μισθούς: Οι εργοδότες δεν έχουν πλέον το δικαίωμα να ζητούν πληροφορίες για το τι εισέπραττε ο υποψήφιος σε παλαιότερες δουλειές του. Με αυτόν τον τρόπο διακόπτεται η μεταφορά προγενέστερων ανισοτήτων στη νέα θέση και η προσφορά βασίζεται αποκλειστικά στις απαιτήσεις του ρόλου.

Υποχρεωτικές μισθολογικές δομές για όλες τις επιχειρήσεις

Ανεξάρτητα από το πόσα άτομα απασχολούν, όλοι οι εργοδότες οφείλουν να διαθέτουν σαφείς, γραπτές και τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές. Αυτές οι κλίμακες πρέπει:

– Να καθορίζουν με ακρίβεια τις συνιστώσες της αμοιβής ανά ομάδα εργαζομένων.

– Να επιτρέπουν τη σύγκριση θέσεων ίδιας ή ισοδύναμης αξίας.

– Να προβλέπουν τακτική διαδικασία επανεξέτασης.

Η αποτίμηση των ρόλων δομείται πάνω σε αντικειμενικά, έμφυλα ουδέτερα κριτήρια, τα οποία διαμορφώνονται σε συνεννόηση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων (όπου υπάρχουν). Σε αυτά περιλαμβάνονται το επίπεδο δεξιοτήτων, η απαιτούμενη προσπάθεια, ο βαθμός ευθύνης, οι εργασιακές συνθήκες, αλλά και παράμετροι όπως η προϋπηρεσία και οι οριζόντιες μη τεχνικές ικανότητες, με δυνατότητα αξιοποίησης των κλιμακίων των Συλλογικών Συμβάσεων.

Δικαίωμα πρόσβασης σε μισθολογικά δεδομένα

Το νέο καθεστώς δίνει στους εργαζόμενους τη δυνατότητα να ζητούν εγγράφως ενημέρωση όχι μόνο για το δικό τους μισθολογικό επίπεδο, αλλά και για τους μέσους όρους αποδοχών ανά φύλο στην ίδια κατηγορία εργασίας.

Η διοίκηση της επιχείρησης είναι υποχρεωμένη να ανταποκρίνεται εντός δύο μηνών από την κατάθεση του αιτήματος, τηρώντας πιστά τους κανονισμούς προστασίας προσωπικών δεδομένων. Παράλληλα, οι εργοδότες οφείλουν να υπενθυμίζουν στο προσωπικό το συγκεκριμένο δικαίωμα σε ετήσια βάση.

Το όριο του 5% και η υποχρεωτική κοινή αξιολόγηση

Για την παρακολούθηση των ανισοτήτων, οι εταιρείες υποχρεούνται να καταγράφουν δεδομένα για το συνολικό έμφυλο μισθολογικό χάσμα, τις αποκλίσεις στα bonus, το διάμεσο χάσμα και τις διαφορές ανά επιμέρους κατηγορία προσωπικού.

Όταν εντοπίζονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις, ξεκινά διαδικασία «κοινής αξιολόγησης αμοιβών».

Η διαδικασία αυτή καθίσταται υποχρεωτική όταν συντρέχουν ταυτόχρονα τρεις συνθήκες:

– Η μέση απόκλιση μεταξύ ανδρών και γυναικών φτάνει ή ξεπερνά το 5% σε οποιαδήποτε κατηγορία.

– Η διαφορά δεν μπορεί να αιτιολογηθεί από αντικειμενικά, ουδέτερα κριτήρια (όπως ειδικά προσόντα ή μεγαλύτερη εμπειρία).

– Η επιχείρηση δεν αποκαθιστά το χάσμα εντός έξι μηνών από την καταγραφή των στοιχείων.

Στο πλαίσιο του ελέγχου αναλύονται οι τακτικές και μεταβλητές αποδοχές, η σύνθεση των τμημάτων και η μισθολογική εξέλιξη όσων επέστρεψαν από γονικές άδειες (μητρότητας, πατρότητας ή φροντίδας), ώστε να προσδιοριστούν άμεσα μέτρα αποκατάστασης.

Έλεγχοι και έννομη προστασία

Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται άνιση μεταχείριση, οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να προσφύγουν στην Επιθεώρηση Εργασίας και στα αρμόδια δικαστήρια, λαμβάνοντας συνδρομή από τον Συνήγορο του Πολίτη και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις.

Η νέα νομοθεσία δεν περιορίζεται στην καταγραφή στατιστικών, αλλά δημιουργεί έναν πρακτικό ελεγκτικό μηχανισμό, καθιστώντας την αρχή «ίδια αμοιβή για εργασία ίσης αξίας» δεσμευτικό κανόνα της καθημερινής λειτουργίας των επιχειρήσεων.